|
تعیین جنسیت گوساله پیش از تولد
بهاره طاهری. كارشناس ارشد دامپروری
در سالهای اخیر، بیوتكنولوژی به پیشرفتهای قابل توجهی در تولید محصولات كشاورزی و دامی دست یافته است كه شامل انتقال یك ژن ویژه از یك گونه به گونه دیگر برای تولید ارگانیسم ترانسژن، تولید دامها و گیاهان مشابه از نظر ژنتیكی و آمیخته كردن انواع مختلف سلولها برای تولید محصولات مفید دارویی می باشد. پیشرفتهای حاصله كاربردهای زیادی در تولیدات دامی از طریق افزایش رشد دام، ظرفیت تولیدمثلی، سلامتی دام و توسعه محصولات جدید دامی، داشته اند. اما مبحثی كه طی سالها،توجه مطالعات و آزمایشات تحقیقاتی زیادی را بخود معطوف ساخته است، امكان ایجاد و توسعه تكنیكی است كه بتواند، به منظور پیش بینی جنس گوساله، اسپرم را در ابتدای كار، تعیین جنس كند. توانایی و امكان تعیین جنسیت گوساله، یك هدف قدیمی صنعت گاو شیری و گوشتی در دنیا بوده است و در حال حاضر به عنوان یكی از تكنیكهای تولیدمثلی مطلوب شناخته شده است. این روش، سیستمی است دقیق به منظور جداسازی كروموزومهای جنسی X و Y در اسپرم كه با امر تلقیح مصنوعی همراه است و اثرات بسیاری بر بازده تولید شیر و گوشت خواهد داشت. این تكنولوژی كاربرد زیادی به منظور تغییرات و اصلاح ژنتیكی دام دارد كه یك مثال بارز آن در صنعت گاو شیری است. به عنوان مثال در یك گله گاو شیری، به منظور تأمین 20 درصد جایگزین گله، باید چیزی بیشتر از نصف گله با نرهای موردنظر آمیزش داده شوند. اما چنانچه تلیسه ها با اسپرم از قبل تعیین شده ، آمیزش داده شوند، كمتر از یك سوم گله به منظور فراهم كردن جایگزین، نیاز خواهد بود.
اولین پیشرفت حاصله در جداسازی كروموزمهای جنسی در اسپرم از طریق كشف این موضوع بدست آمد ه اسپرم های تعیین كننده افراد ماده (X )، 3-4 درصد DNA بیشتری از اسپرم های تعیین كننده افراد نر (Y ) دارند (البته این میزان بستگی به گونه موردنظر دارد). در حالیكه این تفاوت در میزان DNA بسیار ناچیز به نظر می رسد، اما برای ایجاد و توسعه روشی به منظور جداسازی اسپرم های تعیین كننده جنس نر ( اسپرم های دارای كروموزوم Y) و اسپرم های تعیین كننده جنس ماده ( اسپرم های دارای كروموزوم X ) مورد استفاده قرار می گیرد. جداسازی اسپرمها به دو گروه اسپرمهای دراری كروموزوم X و كروموزوم Y، بر اساس تفاوت در میزان DNA آنها و با استفاده از میزان رنگ فلورسانتی كه از DNA تابیده می شود، انجام می گیرد. زمانیكه پرتو لیزر، به رنگ فلورسانت بر روی DNA تابیده می شود، آن را روشن می كند و هر اسپرم نوری را نسبت به میزان DNA موجود، پراكنده می سازد. به دنبال آن اسپرمها از یكدیگر جدا شده و درون 2 لوله مجزا جمع آوری می شوند. پس به دلیل اینكه اسپرم دارای كروموزوم جنسی X ( تعیین كننده جنس ماده ) حاوی DNA بیشتری است، در نتیجه نور بیشتری را ساطع می كند و می تواند از اسپرم دارای كروموزوم Y، با استفاده از روند سیتومتری جدا شود. دقت این تكنیك بالاست و در نخستین آزمایشات ،بیشتر از 90 درصد گوساله ها، بدنبال استفاده از این روند، مطابق با جنسی كه قبل تعیین شده بودند، متولد شدند. اما با وجود دقت بالای كار، استفاده از اشعه لیزر می تواند قابلیت زنده ماندن اسپرمی كه طی این روند، تعیین جنس شده است را كاهش دهد و در نتیجه، بازده كار پایین آید.
این روش به تولیدكنندگان گاو شیری، این امكان را می دهد تا گاوهای شیری برتر و پرتولید را با اسپرم دارای كروموزوم X به منظور تولید تلیسه ها، و گاوهای ماده با تولید پایین تر را با اسپرم دارای كروموزوم Y از نرهای گوشتی به منظور تولید گوساله های نر، تلقیح كند. پس با استفاده از این روش همیشه می توان، تلیسه جایگزین را از گاوهای شیری با تولید بالا و گوساله نر آمیخته تیپ گوشتی با ارزش بالا را از گاوهایی كه تولید پایین دارند، بدست آورد. در صنعت گاو گوشتی، نیز، ماده ها با عملكرد بالا می توانند با اسپرم دارای كروموزوم X به منظور تولید تلیسه به عنوان جایگزین آمیزش داده شوند، كه در نتیجه آن ، سرعت پیشرفت ژنتیكی درون گله نیز افزایش می یابد. كاربرد دیگر این روش می تواند در توسعه و افزایش لاین های مادری و آمیخته های تجارتی باشد. استفاده از اسپرم تعیین جنس شده ، افزایش گاوهای ماده گله با صفات مادری عالی را ( بازده تولیدمثلی بالا، تولید شیر خوب و رفتار مادری مناسب ) به منظور آمیزش با نرها برای تولید فراهم خواهد ساخت كه اغلب گوساله هایی با صفت پرواری و لاشه خوب، تولید می كنند. با اجرای این تكنینك، امكان سازگار كردن گاوهای ماده با محیط و تولید گوسالههای یكنواختتری كه گوشت با كیفیت بالا تولید می كنند، نیز وجود خواهد داشت.
در حال حاضر، در حالیكه، اسپرم تعیین جنس شده در مطالعات نامحدودی از تولید جنین در محیط آزمایشگاه استفاده می شود، هزینه بالا و بازده پایین آن در صورت كاهش قابلیت زنده ماندن اسپرم ها، نشان می دهد كه اسپرم تعیین جنس شذه از طریق این تكنولوژی، هنوز برای استفاده وسیع در تلقیح مصنوعی، مناسب نمی باشد. این روش كه بر اساس میزان DNA انجام می گیرد، به درجه بالایی از مهارتهای تكنیكی نیاز دارد و دربرگیرنده تعدادی از روش های مشخص و اصلاح شده می باشد.
شكل 1: تعیین جنسیت بر اساس اسپرم، یك هدف درازمدت صنایع شیر و گوشت دنیا بوده است. جداكردن و تقسیم اسپرم های گاو نر بر اساس میزان DNA ، به دو گروه تولیدكننده جنس نر و جنس ماده، در حال حاضر با 90 درصد دقت كار، انجام می شود.
با این وجود، علم جدید پروتئومیكس ، روش دیگری را برای توسعه روش علمی و اقتصادی تعیین جنس اسپرم، پیشنهاد كرده است. به این ترتیب كه، با استفاده از پروتئینهای ویژه كروموزوم جنسی (Scsps ) ، كه بر روی سطح اسپرم قرار دارند، به منظور پیشرفت روش جداسازی كروموزومهای جنسی X و Y در اسپرم ها، اجرای یك روش ایمنولوژیكال را فراهم می سازد كه برای اسپرم ها كمتر مضر و مخرب خواهد بود. (شكل 3 )
در این روش، آنتی بادیها، اسپرم ها از یك جنس را به یكدیگر چسبانده و پیوند می دهند و اسپرمی كه معلق مانده و تركیب نشده، از جنس مخالف بوده كه می تواند به راحتی جدا شود و برای امر تلقیح مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد.
شكل 2: پروتئینهای شناخته شده ویژه كروموزوم جنسی بر روی سطح اسپرم، كه یك روش ایمونولوژیكی را برای جداسازی جنس اسپرم فراهم می كند و این روند برای اسپرم كمتر مضر و مخرب است.
بطور كلی این تكنولوژی، به دامداران كمك می كن | |
+ نوشته شده در یکشنبه
1388/01/16ساعت توسط خلیلی اصفهانی
|
سلام
چند وقته به دلیل یه سری مشکلات دیر به دیر میام نت امیدوارم از اینکه دیر به دیر مطالب وبلاگ به روز رسانی میشه من رو ببخشید.
منتظر نظرات سازنده ی شما خوبان هستم
+ نوشته شده در یکشنبه
1388/01/16ساعت توسط خلیلی اصفهانی
|
نویسنده: حامد فرجی آیگانی
هیپوترمی در گوساله ها معمولا در فصول سرد سال اتفاق می افتد.زمانی هیپو ترمی مسئله ساز است که دمای محیطی نزدیک یا کمتر از حد اقل دمای حیاتی گوساله ها باشد.حد اقل دمای حیاتی گوساله ها 60 درجه فارنهایت یا 15.5 درجه سانتی گراد میباشد و در کمتر از این دما چنانچه شرایطی محیطی بد باشد ( سرمای زیاد- باد- یخ و برف- طوفان) می تواند منجر به هیپو ترمی در گوساله ها گردد.
هیپو ترمی در گوساله ها به دو نوع تقسیم بندی میشود : 1- هیپو ترمی اکسپوژر که در آن دمای بدن گوساله ها به تدریج کاهش می یابد . این نوع هایپو ترمی در تمام رده های سنی ممکن است دیده شود اما در جوان تر ها ؛مسن تر ها و دامهای لاغر بیشتر مشاهده میشود. 2- هیپوترمی حاد یا ایمرژن که در آن افت دمای بدن سریعا به وقوع می پیوندد و پوشش بدن دام از آب اشباع می گردد مانند حالتی که گوساله داخل آب غوطه ور شده باشد یا اینکه داخل برف عمیقی فرو رفته باشد. در تقسیم بندی دیگری هایپوترمی را از نظر دامنه دمای بدن گوساله به دو قسم طبقه بندی می کنند : 1- هیپو ترمی ملایم که در آن دمای بدن گوساله ها به 86 تا 89 درجه فارنهایت (30تا 31.6 درجه سانتی گراد)تنزل می یابد. هیپو ترمی شدید که در آن دمای بدن گوساله ها به 71 تا 85 درجه فارنهایت (21.6 تا 29.4 درجه سانتی گراد)تنزل می یابد. از علایم هیپو ترمی می توان به یخ زدگی انتهای گوشها و سرپستانکها ؛ بی حالی و خمودگی و کاهش سرعت تنفس و ضربان قلب و همچنین کاهش فشار خون اشاره کرد . معمولا گوساله های هایپو ترم قادر به مکیدن نیستند و شیر را بطور معمول نمی خورند. چنین گوساله هایی مستعد پنومونی و دهیدراتاسیون هستند. اقدامات لازم برای گوساله های هیپو ترمی : خشک کردن گوساله ها بلا فاصله پس از تولد در هوای سرد – خوراندن آغوز گرم فورا پس از تولد توسط لوله مری یا شیلنگ مری – خوراندن شیر گرم به آنها – پوشاندن جلیقه های مخصوص- قراردادن آنها در بکس های گرم کننده به مدت محدود – اضافه کردن 40 سی سی اتانول 20% به آب آشامیدنی آنها که دمای آن 100 درجه فارنهایت یا 38 درجه سانتی گراد بوده حتما این محلول روزی دو بار درنچ گردد. ( داخل حلق ریخته شود ) در بحث تغذیه توجه ویژه به انرژی اضافی معطوف گردد و همچنین فراهم کردن پروتئین و ویتامین ها و مواد معدنی نیز نبایستی از نظر دور گردد. می توانید مقدار شیر مصرفی گوساله ها را به 12 تا 15% وزن بدن آنها برسانید یا اینکه وعده های شیر دادن را افزایش دهید. اگر از شیر خشک استفاده می کنید حتما شیر خشکی باشد که چربی آن بالا باشد و آنرا با غلظت بیشتر در نظر بگیرید ( آب کمتری به آن اضافه نمایید) بستری خشک با ضخامت بیشتر برای گوساله ها فراهم نمایید و آنها را از کوران هوا دور نگه دارید. مرتبا آنها را زیر نظر داشته باشید و به قرمز شدن پوزه هایشان توجه داشته باشید.
هیپوترمی در گوساله ها معمولا در فصول سرد سال اتفاق می افتد.زمانی هیپو ترمی مسئله ساز است که دمای محیطی نزدیک یا کمتر از حد اقل دمای حیاتی گوساله ها باشد.حد اقل دمای حیاتی گوساله ها 60 درجه فارنهایت یا 15.5 درجه سانتی گراد میباشد و در کمتر از این دما چنانچه شرایطی محیطی بد باشد ( سرمای زیاد- باد- یخ و برف- طوفان) می تواند منجر به هیپو ترمی در گوساله ها گردد.
+ نوشته شده در یکشنبه
1388/01/16ساعت توسط خلیلی اصفهانی
|
| مديريت مطلوب براي بهترين عملكرد |
|
در مزارع پرورش گاوهاي شيرده،علاوه بر توليد مطلوب شيركه از گاوهاي پر توليد مورد انتظار است،،مديريت ازمناسب نيز بايد اعمال شود.
اين مقاله شماري از جنبه هاي مديريتي را كه مي تواند در افزايش توليد شير نقش عمده داشته باشد را شرح مي دهد:
اندازه گيري شير و تر كيبا ت آن
مقدار توليدشيرو تركيباتي همچون چربي و پروتئين بوسيله كيلوگرم قابل اندازه گيري است.در هر دوره شيردهي كيلو گرم چربي و پروتئين به ازاي هر گاو بعنوان معياري براي رتبه بندي گاوها استفاده مي شود.از آنجائي كه توليد شير در هر گروه سني در مقايسه با گروه ديكر متفاوت است،مقدار توليد شير بايد بر اساس سن استاندارد ،تصحيح شود. براي اين نحو مقايسات، اولين شيردهي تليسه ها مد نظر گرفته مي شود. يك مدير خوب با دانستن ميزان توليد شير به ازاي هر گاو،قادر به تصميم گيرهاي مناسب مديريتي در مزرعه خواهد بود.به عنوان مثال ركوردهاي توليد شيربه ازاي هر گاو،تعيين كننده اصلي نحوه تنظيم جيره مناسب مي باشد.
تداوم شيردهي
اين مطلب كه در طول شيردهي گاوها با هم به پيك توليد شير مناسب برسند،بسيار حائز اهميت است.در تليسه ها طبيعا نسبت به گاوهاي مسنتر ،منحني شيردهي يكنواخت تر مي باشد،بطوري كه شيردهي در تليسه هادر يك زمان معين شروع مي شوداماتا آخر دوره سطح توليد شير ثابت مي ماند.
در گاوهاي مسنترپيك توليد شير(در داخل 100روزاول شيردهي)ايجاد شدهوتداوم شيردهي آنها بالاست.
از لحاظ مد يريتي در آغاز شيردهي گاوها بايد در شرايط بدني مناسب باشند تا بعد از شروع شيردهي،عملكرد مطلوبي را از لحاظ سوخت و ساز نشان دهند.
از قسمتهاي مهم ديگر منحني شير دهي،100 روز آخرشير دهي مي باشد،در اين مرحله گاوها تمايل كمتري به اضافه وزن دارندو بايد خشك شوند،درنتيجه مواد مغذي قادر خواهند بودبراي شيردهي آينده مهيا شوندوبطور مسلم گاوها در شيردهي آينده كمتر به بيماريهاي متابوليكي مبتلا خواهند گشت.
پرورش گوساله هاي جوان
پرورش صحيح گوساله،توليد مطلوب شير را به دنبال خواهد داشت،زيرا هميشه بايد به خاطر داشت كه گوساله امروز،گاوهاي فردا هستند.
آبستني تليسه ها تا زماني كه بافتهاي پستان به وضعيت ايده ال نرسد بايدبه تاخير افتد،شرايط مناسب از لحاظ وزن براي تليسه ها 550-525 مي باشد.
تليسه ها تا 15 ماهگي نبايدكمبود رشد داشته باشنددر غير اينصورت آنها قادر نخواهند بود به رشد ايده ال برسند. از طرفي چاقي تليسه هاي آبستن نيز ممكن است مشكلاتي همچون سخت زائي را به همراه داشته باشد.براي تليسه هاي آبستن معمول1 الي 2 كيلو كا ه غلات را كه با انرژي پايين مرتبط است،استفاده مي گرددزيرا اين سيستم نشخوار تليسه را بخوبي تحريك مي كندو مصرف مناسب خوراك بعدي را تضمين مي كند.
گاوها نشخواركننده هستند
نشخواركنندگان داراي معده چهار قسمتي هستند.لذا به جيره متعادل از علوفه و كنسانتره نيازمندند.براي بدست آوردن توليد شير مطلوب،يك جيره متعادل باعث تضمين عملكردمناسب سيستم شكمبه شده واحتمال اختلالات متابوليكي همچون تب شيرو جابجائي شيردان را كا هش ميدهد.زماني كه عملكرد شكمبه مطلوب باشد، مصرف خوراك افزايش مي يابد.
فاكتورهاي محيطي
در طول ابتداي شيردهي،گاوهاي پر توليدگرماي قابل توجهي توليد ميكنند،بنا براين در محل نگهداري يك هواكش بايد تعبيه گردد و آب آشاميدني مناسب در اختيار گاوها قرار گيرد.
اگر از طريق هواكش نور مستقيم وارد جايگاه گردد،يك سايه بان نيز بايد در نظر گرفته شود،اين موارد باعث خواهد گرديدكه گاوها با استرس حرارتي مقابله كنند و مصرف خوراك آنها در حد مطلوبي باشد.توجه داشته باشيد كه منطقه آسايش در گاوهاي شيردهي در دامنه 5-15درجه سانتيگراد مي باشد.
ماشين شير دوش
ماشين شير دوش نقش مهمي را در سلامت پستان بر عهده دارد.قبل از شيردوشي پستان بايد تميز وخشك شود وبا استفاده از اسپريهاي مخصوص ضد عفوني،سر پستانكها تميز شوند.عملكرد نادرست دستگاه شير دوشي ممكن است باعث آسيب سر پستانكها شود.از لحاظ مد يريتي فاصله دو بار دوشش بايد حداقل 12 ساعت باشد،رعايت اين زمان تاثير مطلوبي در سلامت پستان دارد.اگر اين زمان رعايت نگردد،احتمال بالائي براي ابتلا به عفونتهاي همچون اشريشياكلي واسترپتوكوكوس وجود خواهد داشت.
بهداشت مزرعه
رعايت بهدداشت در مزرعه سهم عمده اي در توليد گاوهاي پر توليد شيربالا دارد.خشك كردن محل استراحت و ريختن كاه خشك در زير گاوها نيز نقش مهمي را در سلا متي و عدم ابتلا به بيماريهاي پا برعهده دارد.
براي كاهش احتمال ابتلا به عفونتهاي باكتر يائي،استفاده از حمام پاهر4-3 هفته ضروري است و سم چيني هر سال دو بارو تر جيحا در دوره خشكي توصيه مي گردد.
|
+ نوشته شده در یکشنبه
1388/01/16ساعت توسط خلیلی اصفهانی
|
| تشخيص به موقع فحلي و آبستني: كليدهاي مناسب براي مديريت توليد مثل گاوهاي شيرده |
|
تشخيص به موقع فحلي و آبستني: كليدهاي مناسب براي مديريت توليد مثل گاوهاي شيرده
آرش جوانمرد
فارغ التحصيل كارشناسي ارشد ژنتيك و اصلاح نژاد از دانشگاه تهران(M.Sc )
E-Mail: Arash_707 @yahoo.com
مقدمه
توليد مثل عاملي كليدي در تعيين بازده پرورش گاوهاي شيرده مي باشد. در بهترين شرايط هر ماده گاو، سالانه يك گوساله توليد خواهد كرد. از نظر اقتصادي، باروري معمولا با توجه به فاصله زايش پي در پي دو گوساله ارزيابي مي شود. معيارهاي اندازه گيري بازده توليد مثل، شامل تعداد تلقيحات به ازاي آبستني، ميزان آبستني در ازاي اولين تلقيح، تعداد روزهاي باز و فاصله زايش مي باشد. فاصله زايش مطلوب در بيشتر گاوداريها 12-13 ماه است. در بيشتر گاوداريها درصد آبستني با اولين تلقيح بين 50-60 است و براي 55 آبستني ها به حدود 8/1 تلقيح براي هر آبستني نياز است. يكي از دلايل مهم اقتصادي نبودن پرورش گاو شيري در استان، پايين بودن راندمان توليد مثلي در گله هاست. ضعف در تشخيص بموقع فحلي و آبستني موجب مي شود تا فحليهاي زيادي در زمان طول عمر اقتصادي گاو از دست برود كه اين امر به خودي خود سبب طولاني شدن فاصله دو زايمان و به تبع آن ضررهاي مالي فراوان به دامداران مي گردد. اين مقاله ترويجي، كه با همكاري كارشناسان مركز تحقيقات و معاونت امور دام و بخش ترويج استان تهيه شده است، سعي دارد كه دامداران استان را با روشهاي سنتي و علمي تشخيص به موقع قحلي و آبستني متعاقب تلقيح آشنا كند.
مفهوم فحلي:
پديده فحلي ، فاصله زماني است كه در طول آن حيوان ماده سر پا مي ايستد تا با حيوان نر جفتگيري كند .اين حالت متعاقب تغييرات هورمونها و به خصوص هورمون استروژن رخ مي دهد. بنابراين فحلي يك پديده رفتاري محسوب مي شود. در صورتيكه زمان بروز فحلي بموقع تشخيص داده نشود و گاو بموقع تلقيح نگردد، دست كم به اندازه يك چرخه فحلي، فاصله گوساله زائي افزايش خواهد يافت. بنابراين مديريت و تشخيص گاو فحل از لحاظ اقتصادي بسيار حائز اهميت مي باشد و مديران واحدهاي پرورش گاوهاي شيرده بايد از تمام امكانات موجود براي تشخيص گاوهاي فحل استفاده كنند. با توجه به توسعه تكنيك تلقيح مصنوعي، به جاي گاو نر خود گاودار بايد عمل فحل يابي را انجام دهد و اينجاست كه بسياري از اشتباهات مديريتي موثر بر باروري گله آشكار مي شود. مشكل مربوط به تشخيص فحلي در گاوهاي ماده به خاطر كوتاه و متغير بودن طول دوره فحلي مي باشد. تشخيص فحلي در صبح زود بلافاصله پس از روشن شدن هوا يا در سپيده دم بيشتر اهميت دارد و اغلب گاوها بين ساعت 2 بامداد تا 5 صبح فحل مي شوند.
جنبه هاي اقتصادي تشخيص فحلي:
يكي از مهمترين جنبه هاي مديريتي در گله هاي بزرگ گاوهاي شيرده ، تشخيص فحلي مي باشد كه هيچ روشي نمي تواند جايگزين بازرسيهاي پياپي و سيستيماتيك براي تشخيص اين حالت گردد. اين حالت 6 الي 30 ساعت طول مي كشد ولي به طور ميانگين براي اكثر گاوهاي ماده اين حالت 12 الي 18 ساعت طول مي كشد.درصد عمده اي از فحليها در شب بين ساعت 6 بعد از ظهر تا 6 بامداد رخ مي دهد.از عواقب تشخيص نادرست فحلي مي توان به گمراهي دامدار در تشخيص فحلي آتي، متحمل شدن هزينه هاي تلقيح نادرست و باز گشت به فحلي مجدد گاو مذكور اشاره كرد. تلقيح گاوي كه در حالت فحلي نيست ، باعث مي گردد كه رحم گاو كه در اين حالت مقاومت كمتري به پاتوژنها دارد، دچار عفونتهاي رحمي گردد. وجود تعداد بي شماري از گاوهاي شيرده در گله هاي تجارتي ،نياز به دستيابي به روشهاي مناسب تشخيص فحلي و استفاده از وسائل كمكي و نوين،براي تشخيص فحلي را همواره بوجود مي آورد.
علائم و نشانه هاي فحلي:
مطمئن ترين نشانه فحلي براي تشخيص گاودار، سر پا ايستادن گاو ماده و اجازه سواري دادن به ساير گاوهاست، در بعضي موارد كه بكرات ديده مي شود اينست كه گاو فحل براي سواري گرفتن از ديگر گاوها تلاش مي كند به طوري كه گاوهاي غير فحل از جهت عقب سعي بر سوار شدن بر گاو ماده فحل را دارند در حالي كه خود گاو ماده از جهات مختلف سعي بر سواري گرفتن از ساير گاوها دارد. از مهمترين علائم فحلي كه دامداران به طور سنتي با اتكا به آنها فحل يابي مي كنند عبارتند از: رفتارهاي غير عادي، عصبي بودن، ناآرامي، تورم فرج و خروج ترشحات آبكي از واژن، كاهش توليد شير و كاهش مصرف خوراك، كنارگيري از گله، انبساط مردمك چشم مي باشد. گاوي كه فحل شده معمولا داراي كپل و كشاله ران آلوده مي باشد و موهاي ابتداي دم آشفته مي باشد. حالت فلهمن(Fleman) از ديگر نشانه هاي فحلي است كه در آن حيوان سر خود را بالا نگهداشته و لبهاي خود را به سوي بال خم مي كند |
+ نوشته شده در یکشنبه
1388/01/16ساعت توسط خلیلی اصفهانی
|
تكنيك انتقال جنين در گاو
عمل انتقال جنين 1 (ET) براي اولين بار حدود 55 سال پيش با موفقيت بر روي گاو ها انجام گرفت . عمل انتقال جنين صرفاً بر روي گاوهاي ماده صورت مي گيرد. گاو ماده اي كه از او جنين جمع آوري مي شود به عنوان دهنده ي جنين و در اصطلاح donor مي گويند . گروهي از گاوهاي ماده كه جنين ها را مي گيرند به عنوان ماده گاو گيرنده و در اصطلاح reciptent مي گويند .
عمل ET فرايندي است كه طي آن ، جنين ها از شاخ رحم گاوهاي دهنده جنين در مرحله پس از مرولا جمع آوري شده و جهت تكامل مراحل آبستني تا تبديل شدن به يك گوساله كامل در شاخهاي رحم گاوگيرنده جنين ساكن مي شوند . در واقع ، گاوهاي گيرنده جنين نقش دايه را براي فرزندان گاو دهنده ايفا مي كنند . به ازاي هر يك گاو دهنده 18-14 راس گاو گيرنده جنين بايستي در نظر گرفته شود . اصولاً گاو دهنده جنين گاوي است با صفت ژنتيكي برتر و گاو اصيل ولي گاوهاي گيرنده جنين ، گاوهايي با صفت ژنتيكي متوسط يا پايين مي باشند . اگر چه گاوهاي گيرنده از لحاظ فنوتيپي و محيطي ممكن است روي نتاج اثر بگذارند ولي بر ساختار ژنتيكي گوساله ، تاثير نخواهند داشت و از ارزش گوساله براي مقاصد اصلاح نژادي نمي كاهد .
در چه مرحله اي تخمك بارور شده را به عنوان جنين دانسته و بايستي از گاوهاي دهنده جنين جمع آوري نمود ؟
پس از اين كه اووسيت ها شوك حرارتي ديدند ، رشد نموده و لقاح صورت گرفته و 10-9 روز پس از لقاح تخمك بارور شده كه از مرحله مرولا به مرحله بلاستوسيت مي رسد ، بايستي جمع آوري نمود كه اين روزها بر اساس چرخه فحلي ، معادل روزهاي 8-6 چرخه فحلي مي باشد . جنين ها حتماً بايستي در فاصله روزهاي 8-6 سيكل فحلي ، جمع آوري بشوند ، چون اگر تا روز 14 چرخه فحلي طول بكشد ، جنين ها به دلايل زير از بين خواهند رفت :
1- تفريخ نشدن جنين هاي بزرگ و عدم تبديل آنها به گوساله به خاطر انجماد .
2- اثرات تغييرات هورموني رحم در جنين ها ، به دليل توقف طولاني جنين در رحم گاو .
همزمان سازي فحلي 2:
براي اين كه عمل ET با موفقيت بالاتري همراه باشد ، بايستي گاوهاي دهنده و گيرنده هر دو در يك مرحله از سيكل فحلي باشند تا شرايط لازم جهت دادن و گرفتن جنين در آنها فراهم باشد . براي اين منظور عمل همزمان سازي فحلي را انجام مي دهند .
عمل همزمان سازي فحلي با تزريق عضلاني هورمون قابل انجام است. هورمون به كاررفته در اين عمل PGF2a مي باشد كه باعث تحليل رفتن جسم زرد مي گردد . تزريق pgf2aدر 4 روز اول و 3 روز آخر چرخه فحلي موثر نمي باشد . چون در اين روزها جسم زرد در حال تحليل رفتن مي باشد . پس زمان مناسب تزريق هورمون PGF2A بين روزهاي 18-5 چرخه فحلي مي باشد .
سوپر اوولاسيون 3 :
با توجه با اين كه ماده گاو ها در هر بار تخمك ريزي يا اوولاسيون٬ يك اووسيت آزاد مي كند و با توجه به اين دوره آبستني طولاني مدت هم دارد (9 ماه) پس نه تنها سرعت پيشرفت ژنتيكي كند مي شود ، بلكه يك ماده گاو در طول عمر باروري خود فقط چند گوساله توليد خواهد كرد (كه اغلب كمتر از 10 گوساله خواهد بود )لذا با انجام عمل سوپر اوولاسيون و به دنبال آن با انجام عمل ET مي توان اين مسئله را بهبود بخشيد . سوپراوولاسيون فرايندي است كه در آن به جاي اين كه از دام دهنده يك تخمك حاصل بشود ، چندين تخمك حاصل مي شود و مي توان در هر دوره تخمك ريزي ، به جاي يك تخمك 10 تخمك و متوسط 6 تخمك بدست آورد و به تبع آن به جاي يك گوساله ، متوسط 6 گوساله در يك دوره آبستني حاصل نمود . عمل سوپراوولاسيون نيز همانند همزمان سازي فحلي با تزريق عضلاني هورمون قابل انجام است . با اين تفاوت كه عمل همزمان سازي فحلي بين هر دو دام دهنده و گيرنده جنين صورت مي گيرد ولي عمل سوپراوولاسيون فقط در دام دهنده جنين بايد انجام بشود . هورمونهاي به كار رفته دراين عمل ، هورمون هاي FSH و هورمون هاي PMSG (هورمونهاي گنادوتروپين سرم ماديان أبستن ) و هورمون HAP (عصاره هيپوفيز پيشين اسب )مي باشد .
از بين اين هورمون ها ، هورمون FSH كاربرد بيشتري دارد ، در صورتي كه هورمون pmsg هورمون قوي تري است و يك بار تزريق PSMG با تزريق FSH برابري مي كند . چون نيم عمر PMSG به مراتب بيشتر از نيم عمر FSH مي باشد و نيم عمر FSH پايين است ، به اين خاطر آن را به مدت 4 روز متوالي و هر روز در دووعده صبح و عصر تزريق مي كنند كه در كل بايستي به ميزان 28 ميلي گرم FSH تزريق بشود . تا عمل سوپر اوولاسيون انجام گيرد . پس همچنان كه در روش تلقيح مصنوعي4 AL)) يك گاو نر اصيل (مثلاً 3 ساله ) مي تواند پدر يك ميليون گوساله باشد در عمل (ET) نيز با فرآيند سوپر اوولاسيون يك ماده گاو اصيل مي تواند تعداد زيادي گوساله (فقط در يك دوره آبستني )بشود .
شستشوي جنين5 :
پس از اينكه عمل همزمان سازي فعلي و سوپر اوولاسيون صورت گرفت و تخمك ها به شكل جنين درآمدند بايستي طي عمل شستشوي جنين ها جمع آوري شوند . براي انجام عمل شستشوي جنين از ماده شوينده مخصوص كه معمولاً حاوي محلول نمكي بافر فسفات +4 درصد آلبومن سرم گاوي است استفاده مي شود . براي انجام عمل شستشو از يك سوند يا كاتتركه به نام سوند فولي معروف است استفاده مي شود . اين سوند را اول بايستي ضد عفوني كرده سپس به شاخ رحم گاو دهنده جنين وارد نموده و عمل عمل شستشوي را انجام داد .
سوند فولي داراري 3 كانال مي باشد. كانال اول مخصوص دميدن هوا است تا قسمت بادكنكي كه در انتهاي اين كانال است متورم شده و باد شود تا هم باعث تثبيت سوند فولي در شاخ رحم شده و هم مانع بازگشت مايع شستشوي جنين از طرف شاخ رحم به بدنه رحم بشود . كانال دوم مخصوص ارسال ماده شوينده مذكور به طرف شاخ رحم است . كانال سوم مخصوص خروج جنين ها به همراه ماده شوينده مي باشد كه به داخل لوله آزمايش يا محيط كشت كه حاوي (محلول نمكي با فرفسفات +4 درصد آلبومن سرم گاوي ) مي باشد ريخته مي شود . چون غلظت جنين ها بالاتر از غلظت محيط كشت مي باشد ، جنين ها در عرض 2 دقيقه در ته ظرف ته نشين شده و بايستي حدود 10 دقيقه محيط كشت حاوي جنين را در جاي ثابت و بدون حركت نگهداري نمود . سپس جنين ها را در زير ميكروسكوپ مورد بررسي قرار داده و آنها را ارزيابي كرده و سپس درجه بندي مي كنند كه از جنين درجه 1 (عالي )تا جنين فاسد يا مرده طبقه بندي مي شوند . جنينهاي درجه 1 را مي توان منجمد كرده و براي مصارف دوره هاي بعدي نگهداري نمود ولي جنين هاي درجه 2 يا درجه 3 را مي توان همان روز جنين گيري به گاوهاي گيرنده انتقال داد.
انجماد جنين6:
اگر قرار است جنين ها در همان روز جمع آوري شده به گاوهاي گيرنده انتقال يابند كافي است براي چند ساعت در محيط كشت تازه و سترون كه دماي آن محيط كشت هم معادل دماي بدن گاو است نگهداري بشود . ولي اگر بخواهيم جنين ها را براي مدت طولاني نگهداري كنيم بايستي حتماً آنها را منجمد كرده و محافظت نمائيم مثل روش AL كه اسپرم گاو نر اصيل را به صورت منجمد نگهداري مي كنند . ولي جنين ها در برابر عمل انجماد سازي و سپس ذوب كردن يخ شان جهت مصرف بسيار حساس تر از اسپرم مي باشند .
هر جنين اغلب در يك استرا 7به حجم 25% سي سي نگهداري مي شود . ماده محافظت جنين ها ، گليسرول و اتيلن گليسرول مي باشد كه اخيراً استفاده از اتيلن گليسرول نتايج بهتري را نشان داده است . سپس توسط دستگاه هاي اتوماتيك دماي استراها را به دماي ازت مايع (196- درجه سانتي گراد ) مي رسانند. براي ذوب كردن يخ جنين هاي منجمد شده نيز جهت مصرف براي انتقال به گاوهاي گيرنده با قرار دادن استرا در حمام آب گرم با دماي 37 درجه سانتي گراد يخ ذوب شده و جنين ها براي انتقال آماده مي شوند . وقتي از جنين هاي منجمد شده اي كه بعد ها ذوب مي شوند براي انجام عمل ETاستفاده شود ميزان آبستني نسبت به زماني كه از جنين تازه استفاده مي شود ٬ 10 درصد كم مي گردد .
روش هاي انجام عمل ET :
در روش جراحي قديمي ، ماده گاوها را تحت بي حسي عمومي قرار داده ، به پشت خوابانيده و شكافي بين پستان و ناف گاو ايجاد كرده رحم را جلوكشيده ، و عمل جمع آوري يا انتقال جنين صورت مي گيرد ولي در روش جراحي جديد ، بي حسي موضعي صورت گرفته و در پهلوي گاو شكاف ايجاد كرده و رحم را جلوكشيده و با پيپت نازك مثل پيپت در عمل AL ، جنين ها را از شاخ رحم جمع آوري يا انتقال مي دهند .
هدف از انجام عمل ET :
1- افزايش تعداد نتاج از گاوهاي ماده با صفات ژنتيكي برتر (بدين شكل كه با انجام عمل ET مي توانيم تعداد گوساله هاي گرفته شده از يك گاو اصيل و با ارزش را تا چندين برابر افزايش دهيم .)
2- سهولت در امر صادرات و واردات (همچنانكه در عمل AL )كه در آن به جاي نقل و انتقال گاو نر اصيل اسپرم منجمد گاو نر اصيل بين كشورها مبادله مي شود . در عمل ET نيز به جاي نقل و انتقال گاو ماده اصيل ، جنين منجمد شده آن بين كشورها مبادله مي شود.
3- انجام عمل دو قلو زايي در ماده گاوها (هر چند ممكن است 15-12 درصد نتاج فري مارتين باشند .)
4- كنترل بيماري هم در دهنده ها وهم در گيرنده ها و هم در جنين هاي حاصله .
5- نگهداري جنين هاي بدست آمده از گاوهاي دهنده جنين به مدت طولاني به خاطر قابليت انجماد جنين ها.
بهترين كاربردهاي مورد استفاده جنين :
1- انجام آزمايش بر روي جنين ها : جهت پي بردن به صفات نا مطلوب به عنوان مثال مطالعه و بررسي صفت نامطلوب سم قاطري يا سم بدون شكاف .اگر پدري ناقل ژن اين صفت باشد ، نتاج حاصل از آن ، اگر به شكل جنين به گاوهاي گيرنده منتقل شود، با مطالعه جنينها در 2 ماهگي مي توانيم به اين صفت نامطلوب و امثال آن پي ببريم .
2- بكارگيري ماده گاوهاي اصيل در توليد گوساله هاي نر ممتاز :
در حالت طبيعي براي اين كه 100 گوساله نر اصيل به منظور تحقيقات اصلاح نژادي داشته باشيم ، بايستي 300 ماده گاو براي توليد اينها داشته باشيم چون احتمال دارد كه الف) همه ماده گاوها آبستن نشوند ب ) نيمي از نتاج حاصل ، گوساله هاي ماده باشند ج ) اگر گوساله هاي نر هم توليد بشوند ، گوساله هاي نر حاصله يا تلف بشوند يا ممتاز جهت انجام عمل اصلاح نژادي نباشند . پس با انجام عمل سوپر اوولاسيون و متعاقب آن عمل ET مي توانيم فقط با نگهداري 150 ماده گاو اصيل به 100 گوساله نر اصيل برسيم چون حداقل يكي از جنين هاي گاو سوپراووله جنين نر خواهد بود .
3- انتقال وسيع و نامحدود ژن:
روش ET با در دسترس داشتن جنين مي توان ژن را از يك نژاد به نژاد ديگر مهاجرت داد مثل مهاجرت ژن از نژاد گاو اصيل (مانند هلشتاين ) به نژاد گاو بومي .به طور كلي گاوداراني كه تمايل دارند دختران بيشتري از گاو پر توليد و مورد علاقه خود داشته باشند به اين كار اقدام مي كنند ونيز در صورتي كه نياز به گوساله نر اصلاح نژادي والدين با كيفيت بالا داشته باشند از اين روش استفاده مي كنند .
+ نوشته شده در چهارشنبه
1387/10/04ساعت توسط خلیلی اصفهانی
|
